De koffiecultuur in Vietnam.

Naar aanleiding van een opmerking bij mijn vorige verhaaltje kan het kennelijk geen kwaad nog eens over de koffiecultuur in Vietnam te schrijven. Ik heb het allemaal al wel eens eerder verteld, maar niet iedereen volgt mij al 15 jaar. Vietnam is de grootste producent van robusta-koffie ter wereld. Naast een belangrijk exportproduct is het ook een belangrijk deel van het sociale leven hier.Als je bij mensen thuis op visite gaat, krijg je over het algemeen geen koffie maar thee en dan meestal ook nog in een poppenhuiskopje. Van ouds her staat er de hele dag een pot thee op tafel. Thee is natuurlijk ook goedkoper dan koffie. Zip, zip, bijschenken. Ik denk dat ze koffie te veel werk vinden, ze zijn nog niet zover dat ze een Senseo hebben. Gemalen koffie in een drup-drup-bakje en belangrijker, dan moet je ook nog ijs hebben. IJskoffie is de standaard. En het is nog helemaal niet zo lang geleden dat mensen een koelkast konden kopen. Dat is pas gebeurd in de tijd dat ik hier rondloop. En waarom zou je ook, koffie is nooit ver weg. Op elke straathoek te vinden en dan ook nog midden in de straat. Variërend van stoeptent (koffie in een kan, ijs in een container en plastic kleutermeubilair en niet of nauwelijks duurder dan als je het thuis zou maken) tot luxe tent. De stoeptenten zijn hier in de stad gedwongen verdwenen, passen niet meer in een modern opgeruimd Vietnam. De luxe tenten verschijnen juist steeds meer, duidelijk een teken van toegenomen welvaart. Meldde ik vorige week tien zaken vlak bij elkaar, dat was een a-lokatie aan het water.

Toen ik hier nog niet zo lang rondliep, kreeg ik een uitnodiging. 'Ik heb een nieuwe koffiezaak, die straat.' OK, dat vind ik vast wel vlot. Niet dus, het was een nogal lange straat en ik zag de ene koffietent na de andere. Telkens stoppen, hoe heet deze, nee. Uiteindelijk wel gevonden.

Het is hier heel normaal om met vrienden, familie, buren naar de koffie te gaan. En meestal in de ochtend. Vroeg in de ochtend. Als ik eindelijk een keer om half negen kom, is het bij veel zaken al behoorlijk vol. Twee uur later en ik zit zo goed als alleen. Hooguit nog een student die gebruik maakt van de gratis wifi. Of, in sommige zaken is het personeel al druk bezig om de stoelen en tafels om mij heen binnen te zetten. En dan 's avonds weer open, maar dan met bier. En eten, bier komt hier nooit alleen.

Het is ook helemaal niet gek om een ontbijtafspraak te maken. Eerst naar de bamisoep en dan op naar de koffie. Is nooit de zelfde zaak. Dan moet je naar een toeristentent om beide te kunnen krijgen. Je krijgt wel gratis thee bij de soeptent, maar dat krijg je overal, ook in de koffiezaak. Alleen niet in toeristenten, daar verdien je niets aan en toeristen begrijpen dat toch niet, 'nee, nee, dat heb ik niet besteld'. Volgens mij is het de beleefdheid, als je ergens komt, wordt je ontvangen met thee. Dit laatste is wel een beetje gokje van mij.

Het heeft mij wel een aantal jaren gekost om koffie op zijn Vietnamees te drinken, met het nodige ijs in het glas. Ik wilde hete koffie, maar wie drinkt dat nou in dit klimaat. Onderhand ben ik wel zo ingeburgerd dat ik ijskoffie bestel. Saigon-stijl. Koffie in een groot glas al kant en klaar met ijs en suiker. Als je geen suiker wilt moet je dat duidelijk aangeven, wordt slechts zelden gevraagd. Ps als je geen suiker wilt moet je je al helemaal verre houden van vruchtensap. Deze week zag ik nog quat-sap op de kaart, hele kleine citrusvrucht. Nee, niet de kumquat op mijn balkon. Kennelijk niet drinkbaar, zal wel stijf staan van het gif, moet op tijd vruchten dragen voor Tet. Laat ik dat eens proberen. Ik kreeg toch een glas suikerwater. 'Hoe smaakt de quat?'. Geen idee, ik proef alleen suiker. Ik kreeg toen een dubbele lading vruchten in het glas. Nog steeds zoet, maar smaakt als citroen. Volgens mij is teveel van die quat helemaal geen goed idee. Mijn maag begon al te rommelen voor het glas leeg was. Nou, tenminste een keer geprobeerd.

Terug naar de koffie. Traditioneel was het gemalen koffie in een filterbakbakje bovenop het kopje. Heet water erop en drup, drup, wachten tot het eindelijk zover is. Dan had je een bodem heel sterke koffie. Op sterkte en smaak te maken met het bijgeleverde bakje ijs, suiker en eventueel melk. Heel dikke melk in een kannetje. Ieee. Met mij bestellen nu ook veel Vietnamezen de Saigon-stijl-koffie. Ik ben dus niet de enige die toekijken naar dat gedrup maar niks vinden. Waarin ik wel echt de enige ben, is dat ik een tweede koffie bestel. Eventuele resterende dorst wordt wel gelest met het laten bijschenken van de gratis thee.

Mocht je van plan zijn naar Vietnam te komen, maar lijkt de ijskoffie je niks, in veel zaken staat tegenwoordig een moderne koffiemachine en kun je een prima espresso of americano krijgen. Momenteel zit ik in een toeristenzaak. Er is zojuist een grote groep Fransen binnen gekomen voor het onbijt, iedereen een americano. Het is gelijk met de rust gedaan, ben maar verhuisd en zoals al gezegd, dan hoef ik niet ver.

In de luxere en duurdere zaken zijn ook wel de moderne varianten te krijgen. Starbucks zit hier ook. Ik ga zelf nog wel eens naar een Vietnamese kloon. Dan bestel ik een caramelkoffie met een dikke laag spuitroom. Lekker.

Ook nog even terugkomen op de auto's. Schreef ik vorige week dat ik eigenlijk nooit een auto met een deuk zag, nog de zelfde middag werd ik gelogenstraft. Naast mijn stamtent parkeerde een auto met een nare deuk in de motorkap.

In krant lees ik dat Volkswagen ook naar Vietnam wil komen. Niet met de Golf maar de Teramount, een joekel van een auto, wordt in China gemaakt en niet bij ons verkocht.

De hele week leunt het al tegen de 30°. Slechts één dag met bewolking, de rest stralend weer. Heet dus en smeren. Wanneer ik weer naar de heetwaterpoel ga, moet ik de wekker toch maar op een wat serieuzer tijdstip zetten.

Ik moet nu ook een beetje doordrinken met de koffie, voordat al het ijs gesmolten is. Ik ga wel ergens heen waar de koffie erg sterk is, dan kan wat extra verdunning geen kwaad.